Sharing (Chia Sẻ): Từ “Tôi Hiểu Cảm Giác Đó” Đến Sự Kết Nối Chữa Lành
Giai Đoạn Cuối Cùng Nhưng Không Kém Phần Quan Trọng Trong Tâm Kịch
Khi mọi người nghĩ về Psychodrama, họ thường hình dung đến sân khấu, vai diễn, chuyển vai (Role Reversal), sánh vai (Doubling) hay Soi gương (Mirror).
Tuy nhiên, một trong những phần quan trọng nhất của một phiên Tâm Kịch thường diễn ra sau khi hành động kết thúc.
Đó là Sharing (Chia Sẻ).
Sharing là giai đoạn mà các thành viên trong nhóm chia sẻ những cảm xúc, ký ức, trải nghiệm hoặc sự cộng hưởng cá nhân được khơi gợi bởi câu chuyện vừa diễn ra.
Đây không phải là phần phân tích hay đánh giá.
Đây là khoảnh khắc con người gặp gỡ nhau thông qua những trải nghiệm chung của đời sống.
Trong nhiều trường hợp, chính Sharing là nơi sự kết nối và chữa lành sâu sắc nhất xuất hiện.
Sharing Là Gì?
Trong một phiên Psychodrama điển hình, quá trình thường bao gồm ba giai đoạn:
- Warm-Up (Khởi động)
- Action (Hành động)
- Sharing (Chia sẻ)
Sau khi protagonist (nhân vật chính) hoàn thành phần làm việc của mình, các thành viên trong nhóm được mời chia sẻ những điều đã được chạm tới bên trong họ.
Họ có thể chia sẻ:
- Một trải nghiệm tương tự.
- Một ký ức được khơi gợi.
- Một cảm xúc xuất hiện trong quá trình chứng kiến.
- Một sự cộng hưởng cá nhân.
- Điều họ nhận ra về chính mình.
Điều quan trọng là Sharing không tập trung vào việc nói về protagonist.
Sharing tập trung vào trải nghiệm của chính người chia sẻ.
Ví dụ:
Thay vì nói:
“Tôi nghĩ bạn nên tha thứ cho mẹ mình.”
Người tham gia có thể nói:
“Khi nghe câu chuyện của bạn, tôi nhớ đến mối quan hệ của tôi với cha mình.”
Sự khác biệt này là nền tảng của văn hóa Sharing trong Tâm Kịch.
Tại Sao Sharing Quan Trọng?
Moreno tin rằng sự chữa lành không chỉ đến từ việc thể hiện bản thân.
Sự chữa lành còn đến từ việc nhận ra rằng chúng ta không đơn độc.
Khi một người chia sẻ câu chuyện của mình trên sân khấu, họ thường cảm thấy mình là người duy nhất trải qua điều đó.
Nhưng trong giai đoạn Sharing, các thành viên khác bắt đầu nói:
“Tôi cũng từng trải qua điều tương tự.”
“Tôi biết cảm giác đó.”
“Câu chuyện của bạn khiến tôi nhớ đến trải nghiệm của chính mình.”
Đột nhiên, điều từng mang tính cá nhân trở thành một phần của trải nghiệm con người chung.
Sự cô lập bắt đầu giảm bớt.
Cảm giác thuộc về bắt đầu xuất hiện.
Sharing Không Phải Là Phản Hồi Hay Lời Khuyên
Một trong những nguyên tắc quan trọng nhất của Sharing là:
- Không phân tích.
- Không diễn giải.
- Không đánh giá.
- Không đưa lời khuyên.
Người tham gia không nói:
“Tôi nghĩ vấn đề của bạn là…”
Hoặc:
“Nếu là tôi, tôi sẽ…”
Thay vào đó, họ quay về với trải nghiệm của chính mình.
Ví dụ:
“Khi chứng kiến cảnh đó, tôi nhận ra mình vẫn còn buồn về cuộc ly hôn của bố mẹ.”
Hoặc:
“Tôi cảm thấy rất xúc động vì nó làm tôi nhớ đến người anh trai của mình.”
Điều này giúp protagonist cảm thấy được gặp gỡ thay vì bị phân tích.
Từ Phán Xét Đến Đồng Hành
Trong đời sống thường ngày, khi nghe một câu chuyện khó khăn, chúng ta thường phản ứng bằng cách:
- Đưa ra lời khuyên.
- Tìm giải pháp.
- Đánh giá đúng sai.
- Cố gắng sửa chữa vấn đề.
Sharing đề xuất một cách hiện diện khác.
Thay vì nói:
“Bạn nên làm gì.”
Sharing nói:
“Tôi cũng là con người, và câu chuyện của bạn chạm đến điều gì đó trong tôi.”
Sự chuyển dịch này tạo ra một hình thức kết nối đặc biệt.
Nó giúp giảm khoảng cách giữa người giúp đỡ và người cần giúp đỡ.
Mọi người trở thành những con người đang cùng chia sẻ trải nghiệm sống.
Sharing Và Tính Phổ Quát Của Trải Nghiệm Con Người
Nhà tâm lý học Irvin Yalom gọi một trong những yếu tố chữa lành quan trọng nhất của trị liệu nhóm là universality — nhận ra rằng những khó khăn của mình không phải là duy nhất.
Sharing chính là nơi yếu tố này trở nên sống động.
Khi một người kể câu chuyện về mất mát, xấu hổ, cô đơn, sợ hãi hoặc tình yêu, những người khác thường tìm thấy một phần của chính mình trong đó.
Mỗi người có thể có một câu chuyện khác nhau.
Nhưng cảm xúc con người thường có những điểm gặp gỡ sâu sắc.
Sharing Và Sự An Toàn Tâm Lý
Một nhóm chỉ thực sự trở thành cộng đồng khi các thành viên cảm thấy an toàn để hiện diện như chính mình.
Sharing đóng góp mạnh mẽ vào việc xây dựng điều đó.
Khi các thành viên chia sẻ từ trải nghiệm cá nhân thay vì từ vị trí chuyên gia hay người phán xét, họ tạo ra:
- Sự bình đẳng.
- Sự chân thực.
- Sự tin cậy.
- Sự kết nối.
Những yếu tố này là nền tảng của một môi trường học tập và chữa lành hiệu quả.
Sharing Trong Đời Sống Hằng Ngày
Mặc dù là một kỹ thuật trong Tâm Kịch, tinh thần của Sharing có thể được áp dụng trong nhiều cuộc trò chuyện thường nhật.
Ví dụ:
Thay vì nói:
“Bạn không nên cảm thấy như vậy.”
Chúng ta có thể nói:
“Điều đó làm tôi nhớ đến một thời điểm khó khăn trong cuộc sống của mình.”
Hoặc thay vì:
“Để tôi nói cho bạn biết phải làm gì.”
Chúng ta có thể nói:
“Tôi không biết câu trả lời cho bạn, nhưng tôi cảm thấy rất đồng cảm với những gì bạn đang trải qua.”
Những phản hồi như vậy thường tạo ra sự kết nối sâu sắc hơn là lời khuyên.
Sharing Và Triết Lý Encounter Của Moreno
Moreno xem sự gặp gỡ chân thực (Encounter) là trung tâm của sự phát triển con người.
Sharing là một biểu hiện rõ nét của triết lý đó.
Trong Sharing, không ai đứng ở vị trí cao hơn.
Không ai là chuyên gia về cuộc sống của người khác.
Mỗi người đơn giản mang đến sự hiện diện chân thật của mình.
Và trong sự hiện diện đó, một cuộc gặp gỡ thực sự có thể diễn ra.
Kết Luận
Sharing là một trong những phần giản dị nhưng sâu sắc nhất của Psychodrama.
Nó không nhằm giải thích.
Không nhằm sửa chữa.
Không nhằm đưa ra câu trả lời.
Thay vào đó, nó tạo ra một không gian nơi con người có thể nói:
“Tôi nghe câu chuyện của bạn.”
“Tôi đã bị chạm đến.”
“Tôi cũng là con người.”
Trong một thế giới thường khuyến khích sự đánh giá và lời khuyên nhanh chóng, Sharing nhắc nhở chúng ta rằng đôi khi điều chữa lành nhất không phải là một giải pháp.
Mà là trải nghiệm được gặp gỡ bởi những con người khác.
Có lẽ đó là lý do Sharing luôn là phần cuối cùng của một phiên Tâm Kịch.
Bởi sau tất cả những hành động, cảm xúc và khám phá, điều còn lại chính là sự kết nối giữa con người với con người.
Và đôi khi, chính điều đó mới là điều có sức chữa lành nhất.
Bài viết này hoàn thiện nhóm kỹ thuật cốt lõi thường được xem là nền tảng của Psychodrama: Role Reversal (chuyển vai), Doubling (sánh vai), Mirror (Soi gương) và Sharing (Chia Sẻ). Nếu Role Reversal giúp mở rộng góc nhìn, Doubling giúp lắng nghe thế giới nội tâm, và Mirror giúp quan sát bản thân từ bên ngoài, thì Sharing giúp biến trải nghiệm cá nhân thành sự kết nối cộng đồng, phản ánh sâu sắc triết lý Encounter của Moreno.
.png)
